Archief

Inleiding Colleges Herstory of Art

Vrouwelijke kunstenaars zijn vaak in de vergetelheid geraakt of in de schaduw gebleven van grote meesters. Immers, de kunstgeschiedenis is hoofdzakelijk gericht op ‘dead, white and western male artists’. Het traditionele beeld van de kunstgeschiedenis stelt dat ‘women are incapable of greatness’ waardoor er geen vrouwelijke kunstenaars zijn opgenomen in de canon van de kunstgeschiedenis, midden 19e eeuw.

De Amerikaanse kunsthistorica Linda Nochlin gaat in 1971 op zoek naar een antwoord op de vraag ‘Why have there been no great women artists’. Enkele jaren daarvoor hadden feministen vele vrouwelijke kunstenaars gevonden, talent alleen was dus niet genoeg om opgenomen te worden in de canon. Volgens Nochlin heeft dit vooral te maken met de eeuwenlange uitsluiting van vrouwen van het kunstonderwijs en het in stand houden van bestaande beeldvorming en machtsverhoudingen in de kunst. Ze vraagt zich af: ‘What if Picasso had been born a girl? Would Senor Ruiz have paid as much attention or stimulated as much ambition for achievement in a little Pablita?’ Haar onderzoek is op internet na te lezen (Engelstalig), klik hier.

Guerrila Girls

In 1971 was Nochlins onderzoek revolutionair, maar toen er in 1985 niet veel was veranderd, trad een groep gemaskerde vrouwen in de Verenigde Staten naar buiten: the Guerrilla Girls. Zij wilden de wereld bewust maken van het feit dat vrouwelijke kunstenaars altijd deel hebben uitgemaakt van de maatschappij maar meestal gediscrimineerd zijn op grond van hun sekse. De Guerrilla Girls bestaan nog steeds.

 

the advantages of being a woman artist

Vandaag de dag is er nog steeds geen sprake van gelijkwaardigheid tussen mannelijke en vrouwelijke kunstenaars. Dit komt doordat bestaande beeldvorming en machtsverhoudingen in de kunst worden herhaald, bevestigd en daarmee bestendigd. Het grote publiek kent nauwelijks werk van vrouwelijke kunstenaars (of niet-westerse kunstenaars). De meeste opleidingen, de museale wereld en de kunsthandel houden vast aan oude patronen waarmee bevestigd wordt dat ‘women are incapable of greatness’.

Zolang wij uitsluitend de traditionele canon van de (kunst)geschiedenis voorgeschoteld krijgen, blijft de geschiedenis er een van helden en overwinnaars, van oorlogen en rooftochten. Ook de mythe van het oerpatriarchaat wordt dan in stand gehouden. Daarom starten de Colleges Herstory of Art met de vroegste kunstuitingen in de oude steentijd om vervolgens vrouwelijke kunstenaars op de kaart te zetten tot het moment waarop de canon van de kunstgeschiedenis voor het eerst werd geschreven. Daarmee wordt Her Story geplaatst naast His Story zodat zichtbaar wordt dat kunst van meet af aan gemaakt is door mensen: mannen én vrouwen!

© Karin Haanappel

egalitaire kunstgeschiedenis

Uit het boek Herstory of Art door Karin Haanappel
Meer informatie: www.herstoryofart.nl 

De inleiding

De kunstgeschiedenis zoals wij die kennen, is hoofdzakelijk gericht op ‘dead white male artists’. Met recht kunnen we spreken over de ‘History of Art’, immers het is overduidelijk zijn verhaal (his story). In de jaren ’60 en ’70 van de 20e eeuw kwam er vanuit de feministische hoek grote kritiek op deze manier van wetenschap bedrijven. Er werd gezocht naar vrouwelijke kunstenaars en ze werden gevonden: The Dictionary of Women Artists beschrijft maar liefst 600 levens van vrouwelijke kunstenaars die geboren zijn voor 1945.

Linda Nochlin onderzocht in 1971 de vraag ‘Why have there been no great women artists’ met nadruk op het begrip ‘grote’. Want inmiddels waren er wel honderden vrouwelijke kunstenaars terug gevonden maar geen van hen stond op gelijk niveau met grote meesters als Michelangelo, Rembrandt of Picasso. Talent alleen is dus niet genoeg!

 

Zoals de Guerilla Girls vanaf de jaren’80 aantonen, is er nog niet veel veranderd: zie bovenstaande afbeeldingen uit 1988 en 2005. En dit beeld zal naar mijn idee ook niet echt gaan verdwijnen zolang wij uitsluitend onze vaderlandse geschiedenis voorgeschoteld krijgen! Een geschiedenis van helden en overwinnaars, in dit geval de Grote Meesters uit de kunstgeschiedenis. Daarom is het belangrijk om ook onze moederlandse geschiedenis te leren kennen. Het vaderland (patriarchaat) begon pas te domineren rond 5000 v. Chr. Daarvoor waren er egalitaire samenlevingen zonder oorlog, hiërarchie en macht. Bovendien stonden vrouwen centraal in de samenleving vanwege hun levengevende capaciteiten.

Wanneer wij vanuit het moederland door de eeuwen heen naar onze huidige tijd reizen, komen we vele talentvolle vrouwen tegen. Om deze kunstenaressen in ere te herstellen schrijf ik mijn boek ‘Herstory of Art’ waarin vrouwelijke kunstenaars vanaf de oude steentijd tot nu gepresenteerd worden. Oftewel ‘van Venus tot Nana’……