Tagarchief | Christine de Pisan

Het Querelle des Femmes, een pennenstrijd om vrouwen

Het Querelle des Femmes is een lange, ononderbroken, literaire strijd tussen auteurs die vrouwen aanvielen en degenen die hen verdedigden. Een pennenstrijd waarbij zowel mannelijke als vrouwelijke schrijvers in opstand kwamen tegen zeer misogyne uitspraken. Het debat duurde ruim drie eeuwen, vanaf de vroege 15e eeuw tot de Franse Revolutie, en werd in verschillende Europese landen in diverse talen gevoerd. Dat de Querelle des Femmes stopte na de Franse Revolutie betekende overigens niet dat de misogyne uitspraken ophielden te bestaan……

christine de pisan @herstoryofart

Met haar ‘Le Livre de la Cité des Dames’ (1405) wordt Christine de Pisan (1364-1430) doorgaans gezien als een van de eerste vrouwen die een bijdrage leverde aan de Querelle des Femmes. In een allegorische uiteenzetting schets zij een situatie – een Stad der Vrouwen – waar vrouwen veilig kunnen wonen zonder mikpunt te worden van de spot van mannen, waar hen recht zal worden aangedaan en waar zij beschermd worden tegen alle valse aantijgingen. Het is interessant te ontdekken dat dit boek uit het begin van de 15e eeuw nog steeds actueel is. Zo stelt Christine de Pisan ‘dat er niets is wat meisjes niet zouden kunnen doen en jongens wel. Het is de maatschappij die bepaalt wat aan mannen en wat aan vrouwen moet worden overgelaten. Als we dit idee loslaten, kunnen mannen en vrouwen naast elkaar in balans samenleven.’

Bekijk ook onderstaande Engelstalige video over Renaissance-vrouwen. Daarin komt heel duidelijk naar voren hoe er vanuit kerkelijke instanties en wereldse hoven naar vrouwen werd gekeken.

Een andere belangrijke bijdrage aan het Querelle des Femmes werd geschreven door Anna Maria van Schurman (1607-1678). In het Latijn schreef zij een ‘verhandeling over de geschiktheid van de vrouwelijke geest voor de wetenschap en letteren’. Toen in 1636 de Universiteit Utrecht werd opgericht, maakte Van Schuurman een openingsgedicht, in het Latijn. Ook mocht zij als eerste vrouw colleges volgen aan deze universiteit. Omdat dit ongebruikelijk was voor vrouwen werd er speciaal voor haar een loge ingericht, waar zij ongezien door mannen het onderwijs kon volgen. Onderstaande video toont een aflevering van ‘Verleden van Utrecht’ over Anna Maria van Schurman.

Een van de laatste vrouwen een bijdrage leverde aan het Querelle des Femmes was Mary Wollstonecraft (1759-1797) met haar ‘A Vindication of the Rights of Woman: with Strictures on Political and Moral Subjects’ in 1792. Daarin stelt zij dat vrouwen van nature niet inferieur zijn aan mannen, maar dat gebrek aan de juiste educatie er wel toe kan leiden dat mannen zich superieur voelen aan vrouwen. Ze stelt dat mannen én vrouwen als rationele en gelijkwaardige mensen moeten worden beschouwd en dus dezelfde educatie moeten krijgen. Wollstonecraft stierf vlak na de geboorte van haar dochter, de schrijfster van Frankenstein, Mary Shelley. Onderstaande video geeft een impressie van het leven en werk van Mary Wollstonecraft.

© Karin Haanappel

Uit het boek Herstory of Art door Karin Haanappel
Meer informatie: www.herstoryofart.nl 

Advertenties